Basından

Cengiz Aslan HEWNÊ EJİMA /Ejma'nın Rüyası

 

Bu yazı hangi dilde yazılmıştır diye pek çoğunuz soracaksanız. 

İnanın, bu dilin henüz adı yok, üzerine çok şey yazılıp çizilir. Kimi Kürtçe, kimi Türkçe, kimi Akadça, hatta Luvi dili, bilmem İran’da bu dilin kökeni var gittik bilmem kaç benzer kelime bulduk, diyenleri dahi duyacaksınız, ama adı olmayan dildir... anlayacağınız herkesin bu dile dair bir hikayesi var, kimi dinleseniz ona inanırsınız...varsın öyle olsun...

Dersim'de kimi yerlerde bu dile, BeSo, kimi yerlerde Jane Ma(bizim dilimiz) der. Dımilki diyen var, kırdki diye yazanına dahi denk geldim, kimi ise kırmançki ve  Zazaca demekte. Artık her ne ise... Ama bu dilde güzel şiirler yazan şairler var, Ali Dikme gibi iyi bir deneme ustası var, Cemal Taş gibi halk folkronu söylence kültürü ile aktaran bir yazarları, Akman Gedik, Kamer Söylemez, Mehmet Çetin hele derleme ustası Hawar Tornecengi... müzik yapanlarını söylemeye gerek yok. 

Bense bu dilde duyar, ama türkçe kurgularım.

Aşağıda Dersim dilinde roman yazan Cengiz Aslan "Ejma'nın Rüyası"nı yorumlamıştır.  Çevireyim dedim, ama Cengiz öylesine güzel yazıyor ki, türkçe halini okuyunca insan aynı hazzı duymuyor. Cengiz Aslan'ın diliyle Ejma'nın Rüyası... 

„Phepo kheko 

Kami kist? Mı kist“ 

Hazar serron’ao phepugê ma nia waneno, bıra derdê wa’a san-sodır naleno... 
Haydar Karataşi “Hewnê Ejima” ebı Tırki’ya (Ejma’nın Rüyası) dı oncia çirrok/hêkati u vengê phepugê welatê ma ard, resna ma... 

Hewnê Ejima dı vengê domanina ma, çirrok (sanık) u hêkatê welatê ma estê. Ez ni vengo dı şiyo domanina xo, ğeyalonê xo dı oncia verê locına ma dı biyo. “Hewnê Ejima” dı hêkati wertê hêkato dı, kiberi zerrê kibero dı benê ya. Mı rê heni ama, say kı verê locını dı jü seraiya çewres çımiye dı biyo, xorê çımı bı çımı feteliyo, her çımı dı vengê çirrokê, gosonê mı ro şi. Kiberê dı vengê phepugi, jüyê dı Hewnê Ejima dı biyo, jüyê dı şiyo Kemera Mezela Hawtinı. Mı gos na ser, wand ğeyal kerd, xorê oncia verê locını dı biyo dewleti, hêkat o çirrokon’a...

Ma çımê xo çirrokon’a kerdi ya. Kê ma kê çirroko bi. Zımıstani veti, sewi kerdi sodır, zerrıweşiye verê locını dı çirroko ra musaymı. Çıqa ki rınd vato “Hewnê Ejima” dı:
“Ez rastê mordemê biyo, canıwerê zerrê xo gırê do, derga derg xo dıma kas kerdênı. Şiyo lewı, mı vat,
“Apo”, nêeşiya pê. Tenê daa vengê berci’a qirro, 
“Apoo, benay koti, ni canıwerê aznawuri?” Vat,
“Bıko”, hêrsbiyain’a, “bonı lewê çirokvani, tenê çiroko cı rê qeşi kero, hast bo. Nêverdano hewn çımonê ma kuyo, pesewı...”
Fekê mı akerdı mand, mı dıma heni sêr kerd, fındeto u “ğeji bı ino” vat”, “ğeji bı ino, inaê kı şikinê canıwerê zerrê xo vênenê, ilacê xo çıko, zanenê; ğeji bı ino...”

Çıqa rınd vato, xora ki henio. Mordemo kı waxt dı heqberê fêlê zerrê xo niama, rocê ki êna, nêşkino ver bıgêro, waxtê tepia o fêl beno gırs, beno canıwer, a taw i canıweri zincılo sanê ki nêfındeno. Rocê ki êna, goni kuna çımo, beno har, gêreno ya, wayirê xo ki weno, kam çı zano!... 

Çirroki ma rê melemê roy, rayberê raê. Doman bimı, pê koo dı bononê xu’yê herrıno dı, xorê çirrokon’a fındetênı. Ses asmi zımıstani qısawet’a vêrdênı ra. Vora Çeli thüza zeqnebuti biye. Vaê zımi hari bi u boynı bêkeşiya ma têv dênı. Çımê ma tımo rao ra bi. Ma raa kami pitênı, biriya kami kerdênı, nêzonı. Vorı kı varênı, puk o ğedeb kerdênı pıro, bononê xu’yê herrıno dı omıdê ma herdo asmên ra bıriyênı. Ma vatênı: ‘wax, wax, wax, Heqi ma pê ni koo dı xo vira kerdimı.’ Xo bı xu’ya bimı, sewi dergi biy, kutıki lawênı bêkeşiye. Zımıstan bi, koy berc, koo dı vay jürrênı, zerrê ma dı hesretı biye. Ma hesreta kami ontênı, pers mekerê! Ay ki nêzonı. Çiyo zonı kı, derdê dı ma kı bıbiyênı, ina çirrokonê xu’ya amênı, restênı, ma verê locını dı ardênı pêser, roê ma çirrokon’a terbiya kerdênı. İno ra jüyê Zelxı, jüyê Xecı, jüyê Anı. Jüyê Bal, jüyê Khek, jüyê Sebraim bi... İno kı sıftı kerdênı, çirrokê xo qeşi kerdênı, hewrê şiay ma ser ra biyênı vıla, kiberê dina sebıri ma rê biyênı ya. Derdo rê çiroki, bêkeşiye rê çirroki, xılımalê Kırmanciye. İ çirroko dı ma dewleti bimı, dina ma sên, cihanê ma bêşindor bi. Ma verê locını dı kutênı jü dina ğeyaliye, xorê çirrokon’a perri vırastênı u perrênı, şiyênı Koê Qafi, amênı. Ma çirroko dı şimı dügela dêvo, çirroko dı xorê ma kay kerd, veyvê kêna pasay dı. Hewnê çirroko şirın, dina xo senkekı biye. A taw ma doman bimı, kınc-kolê ma pêro çirrokon’a bi u çirrokvano hewnê ma çirrokon’a amên kerdênı. Çirroki kê ma, ma rê welat u weten bi. Caê kı çımê isani kokımê gıno, zerrê isani ra êno kı cı rê vaco: ‘Phirê, Khalo, bê mı rê oncia çirokê qeşi kı, derdonê mı tenê senkek kı.’ Biyê teberık, caê nêasenê, sa vaci. Heya, oncia şiyo verê locını, gêro, feteliyo, “Hewnê Ejima” dı amo “Kemera Mezela Hawtinı.”

„Rêye mı qaytê rüyê phirıkı kerd, pheştia xo sanay bı nıngonê heykelê veşni, xori-xori solıx kerdênı. Hentê lhemê gırs, kemera dı gılorı muskıtı mı kı ez cı di. Mı zanênı çae wazena. Mı kemerı gırotı, çaketo kı ae mı rê deşti bı, pê kerdı pak, dê cı. Thürıkê xu’yê parşi ra dı say veti: “Bıgi, qedaê to mı rê bêro, bıgi borı” vat. Mı saa xo gırotı, kerdı cêbê panturonê xo. Ay saa xo gırotı, sanê çarê veşni, kemer’a kutı. Ebı budiyon’a fekê xo çılpna “Bumbarekı çıqa thırsa“ vat. Saa kı hato jü nêkuti bı, oncia berdı, sanê çarê heykelê veşni, kemera destê xu’ya oncia kutı. Awka kı sae ra veciye, çarı ra rêcê çımê heykelê veşni, kerdi pırr, şiye, mı diye...” 

Derdê “Kemera Mezela Hawtinı” gırano. O vesn qê çımonê mı ver ra nêsono. O vesn zê jü nıbodari mezelxanê Xaçeliye dı heni najlü, say kı roca xo pino, serê i tapi dı heni gun bı gun. Vesn jü kemera kırriye ra vırastaiyo. Waxt dı mezelê ra gırotê, berdê mezela binı ser nê ro. Mezelı bı mezelı fetelnê, hama oncia derdê xo nênisto. Awka sae kı çarı ra rêcê, kutı çımo, mı rê heni ama, say kı derdê xo êlan kerd, berba. Berba hama, çımo ra hem istır hem terıx rêca. Caro kemerı berbena?! Berbena, çae meberbo kı! Derd o khulê ni herdi pêro kemer - kuç dı qeydo. Beki rocê êna, kemeri ki qeşi kenê. A taw o vesn ma rê çirroka xo qeşi keno zerrê xo areşino, kam çı zano!!!

Cengiz Aslan
Nisane 2018

Etiketler:      

ayirac

Copyright © 2012 www.haydarkaratas.com            Created and Designed by Ulaş Karataş